---
title: "Herstelexamen voor je rijbewijs: wanneer legt de rechter het op?"
url: https://rijbewijs-b-theorie.be/herstelexamen/
description: "Na een rijverbod kan de rechter een herstelexamen opleggen. Lees wanneer dat gebeurt, welke examens het zijn en hoe het in Vlaanderen verloopt."
type: "Pagina"
language: nl-BE
site: "Rijbewijs B Theorie"
publisher: "Permis Online SRL"
modified: 2026-11-03T11:54:05Z
---

# Herstelexamen voor je rijbewijs: wanneer legt de rechter het op?

> Na een rijverbod kan de rechter een herstelexamen opleggen. Lees wanneer dat gebeurt, welke examens het zijn en hoe het in Vlaanderen verloopt.

[Rijbewijs B Theorie](https://rijbewijs-b-theorie.be/) Herstelexamen

Rijbewijs na een rijverbod

Een herstelexamen is een theorie- of praktijkexamen dat de rechter oplegt nadat je het recht om te sturen verloor. Heeft de rechter examens opgelegd, dan krijg je je rijbewijs pas terug als je geslaagd bent. Hieronder lees je wanneer de rechter dat kan of moet doen, welke examens en onderzoeken erbij horen en hoe het in Vlaanderen verloopt.

Nagekeken op 3 november 2026, op basis van officiële bronnen die op 21 oktober 2026 zijn bewaard. De slaagcijfers van GOCA gaan over 2022.

## Wat is een herstelexamen?

Een herstelexamen kies je niet zelf. GOCA, de sectorfederatie van de erkende ondernemingen voor autokeuring en rijexamens, omschrijft het als een theorie- en/of praktijkexamen dat de rechter oplegt nadat een bestuurder een rijverbod kreeg. Je legt het af in een erkend examencentrum.

De wet noemt het rijverbod **verval van het recht tot sturen**. In de gewone gevallen duurt het minstens 8 dagen en hoogstens 5 jaar. Bij zwaardere feiten kan het langer duren, zelfs levenslang. Daarbovenop kan de rechter **herstelvoorwaarden** opleggen. Dat is wat je moet doen om daarna opnieuw te mogen rijden. Een herstelexamen is zo'n voorwaarde.

Verval en herstel

Het verval van het recht tot sturen is de straf. De herstelvoorwaarden zeggen wat je daarna moet doen: examens, onderzoeken of een opleiding. Je krijgt je rijbewijs pas terug als je rijverbod voorbij is en je alle opgelegde examens en onderzoeken hebt gehaald.

## Wanneer kan de rechter een herstelexamen opleggen?

De rechter kan je het recht om te sturen ontnemen als hij je veroordeelt voor een van de feiten die de Wegverkeerswet opsomt. Hij kan het herstel dan laten afhangen van examens of onderzoeken. Dit zijn voorbeelden uit de wet:

- **Rijden onder invloed** van alcohol of drugs.
- **Te snel rijden**: de toegelaten snelheid met meer dan 30 en hoogstens 40 km/u overschrijden. In een bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving, erf of woonerf gaat het om meer dan 20 en hoogstens 30 km/u te veel.
- **Overtredingen van de tweede of derde graad.**
- **Herhaling**: je werd in de drie jaar vóór de nieuwe overtreding al drie keer veroordeeld voor overtredingen van de Wegverkeerswet of de reglementen daarvan.
- **Andere feiten**, zoals wegvluchten na een ongeval of rijden zonder het rijbewijs dat je nodig hebt.

Dit is geen volledige lijst. Welke straf en welke voorwaarden voor jou gelden, staat in je vonnis.

## Wanneer moet de rechter een herstelexamen opleggen?

In een paar gevallen heeft de rechter geen keuze. Dan moet hij het rijverbod uitspreken en het herstel koppelen aan examens of onderzoeken.

- **Je hebt je rijbewijs B minder dan twee jaar.** Pleeg je een overtreding met een motorvoertuig die tot een rijverbod kan leiden, dan moet de rechter dat verbod uitspreken. Het herstel hangt dan minstens af van een geslaagd theorie- of praktijkexamen. Dat geldt niet voor overtredingen van de tweede graad. Vlaanderen.be geeft rijden onder invloed als voorbeeld: dan moet je altijd voor de rechter verschijnen en krijg je een rijverbod van minstens 8 dagen tot maximaal 5 jaar.
- **Herhaling binnen drie jaar.** Pleeg je binnen drie jaar na een vorige veroordeling opnieuw een van de overtredingen die de wet daarvoor opsomt? Dan duurt het verbod minstens 3 maanden en hangt het herstel af van alle vier de onderdelen: theorie-examen, praktijkexamen, geneeskundig onderzoek en psychologisch onderzoek. Bij een nieuwe herhaling binnen drie jaar is het minstens 6 maanden, daarna minstens 9 maanden.
- **Bepaalde feiten samen.** Veroordeelt de rechter je tegelijk voor een bepaald misdrijf uit het Strafwetboek en voor een verkeersovertreding zoals rijden onder invloed, dan is het verbod minstens 3 maanden en gelden opnieuw alle vier de onderdelen.

Heb je een voorlopig rijbewijs? Voor feiten vanaf 1 september 2026 geldt de verplichte regeling voor beginnende bestuurders ook voor jou. Lees [wat je met een voorlopig rijbewijs riskeert](https://rijbewijs-b-theorie.be/voorlopig-rijbewijs/overtredingen/).

Valkuil

Alleen je vonnis zegt welke onderdelen jij moet afleggen. Twijfel je? Vraag het aan de griffie van de rechtbank of leg het vonnis voor aan een advocaat. Reken niet op wat iemand anders opgelegd kreeg.

## Welke examens en onderzoeken kunnen het zijn?

De wet kent vijf herstelvoorwaarden. De rechter kiest er een of meer uit.

| Onderdeel | Wat moet je weten? |
| --- | --- |
| Theoretisch examen | Je legt het af in een erkend examencentrum. Het verloopt zoals het gewone [theorie-examen](https://rijbewijs-b-theorie.be/theorie-examen/). |
| Praktisch examen | Ook dit leg je af in een erkend examencentrum. Het verloopt zoals het gewone [praktijkexamen](https://rijbewijs-b-theorie.be/praktijkexamen/). |
| Geneeskundig onderzoek | Dit gebeurt niet in een examencentrum, maar in een erkend psycho-medisch-sociaal centrum. |
| Psychologisch onderzoek | Ook dit onderzoek doe je in een erkend psycho-medisch-sociaal centrum. |
| Specifieke opleiding of verkeerstherapie | De Koning bepaalt de regels. Sinds 1 januari 2026 kan de rechter een opleiding ook in de plaats van het theorie- en het praktijkexamen opleggen. |

De rechter hoeft de examens niet voor elk voertuig op te leggen. Hij kan ze beperken tot de categorie van voertuig waarmee je de overtreding beging. Reed je met een auto, dan gaat het dus om categorie B.

Bij een levenslang verval gelden de herstelvoorwaarden niet. Ze gelden ook niet als je niet voldoet aan de voorwaarden om een Belgisch rijbewijs te krijgen.

## Hoe verloopt het in Vlaanderen?

1. **Lever je rijbewijs in.** Dat doe je binnen 4 werkdagen bij de griffie van de rechtbank die het vonnis uitsprak. Lever je het te laat in, dan wordt je rijverbod met die vertraging verlengd.
2. **Geef je akkoord en kies een centrum.** De griffier legt je een formulier voor met een lijst van de erkende instellingen en hun vestigingen. Met je schriftelijk akkoord geeft het openbaar ministerie jouw gegevens door aan de instelling. Je duidt de vestiging aan waar je de examens of onderzoeken wilt afleggen. Kies je niets, dan wijst het openbaar ministerie een vestiging aan.
3. **Wacht op je oproep.** De instelling stuurt je een oproep om te verschijnen.
4. **Leg de examens en onderzoeken af.** De instelling geeft de resultaten door aan jou, aan de griffie en aan het openbaar ministerie.
5. **Haal je rijbewijs op.** Zijn alle opgelegde examens en onderzoeken geslaagd en is je rijverbod voorbij? Dan haal je je rijbewijs weer op bij de griffie van de rechtbank.

Valkuil

Beide voorwaarden tellen. Is je rijverbod voorbij maar zijn de examens nog niet geslaagd, dan krijg je je rijbewijs niet terug. Zijn de examens geslaagd maar loopt het verbod nog, dan ook niet.

Ben je geen houder van een rijbewijs? Dan moet je voor het examen dat je aflegt een getuigschrift van theoretisch of praktisch onderricht van een rijschool voorleggen. Voor de praktijklessen ter voorbereiding op het praktijkexamen voor categorie B is het minimum 10 uur. Vraag aan je examencentrum of dat voor jouw situatie geldt.

Vragen over herstelonderzoeken kun je stellen aan de FOD Mobiliteit en Vervoer, op info@mobilit.fgov.be of 02 277 31 11. Vlaanderen.be noemt als kostprijs voor de herstelonderzoeken 416 euro.

## Verschilt een herstelexamen van een gewoon examen?

Het verloop is hetzelfde. Volgens GOCA is een theoretisch herstelexamen identiek aan een gewoon theorie-examen, en het praktisch herstelexamen voor categorie B identiek aan het gewone praktijkexamen.

Op het examen

Een theoretisch herstelexamen telt 50 vragen. De vragen worden voorgelezen en je hebt 15 seconden om te antwoorden. Je start met 50 punten en hebt er minstens 41 nodig. Een fout antwoord op een vraag over een zware overtreding kost 5 punten.

De uitslagen verschillen wel. In 2022 was bijna 5 % van alle rijbewijsexamens een herstelexamen: 22 681 examens. Bij rijbewijs B ging het om 14 899 theorie-examens.

| Examen B | Herstelexamen | Alle kandidaten |
| --- | --- | --- |
| Theorie-examen | 36,64 % | 49,42 % |
| Praktijkexamen | 63,81 % | 46,86 % |

Wie al ervaring op de weg heeft, doet het op het praktijkexamen beter. GOCA denkt dat de jaren ervaring daarbij meespelen. Op het theorie-examen scoort die groep slechter. GOCA vermoedt dat kandidaten door hun ervaring denken dat hun kennis nog volstaat, terwijl die niet meer up-to-date is. Het laagst scoorden de 35- tot 39-jarigen (32,31 %) en de 61-plussers (31,71 %). Kandidaten die recent hun rijbewijs behaalden en jonger zijn dan 20, deden het beter (54,17 %).

Dit zijn de cijfers van 2022. Ze komen uit een nieuwsbericht van GOCA van 21 maart 2023.

## Is een onmiddellijke intrekking hetzelfde als een rijverbod?

Nee. Bij een onmiddellijke intrekking neemt de overheid je rijbewijs meteen af, nog voor een rechter heeft beslist. De procureur des Konings beveelt dat, bijvoorbeeld als je vlucht om je aan de vaststellingen te onttrekken. Bij een grote snelheidsovertreding (meer dan 30 km/u te veel, in een bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving, erf of woonerf meer dan 20 km/u) kan ook een officier van gerechtelijke politie de intrekking bevelen. Volgens de wet krijg je je rijbewijs na vijftien dagen terug, tenzij de politierechtbank die termijn verlengt.

Een herstelexamen komt pas aan bod als de rechter een verval van het recht tot sturen uitspreekt en het herstel koppelt aan examens.

## Mag je rijden zolang je niet geslaagd bent?

Nee. Wie een motorvoertuig bestuurt van de categorie die in de beslissing staat, zonder de herstelvoorwaarden te hebben vervuld, wordt gestraft. De Wegverkeerswet voorziet daarvoor een straf van niveau 2 en een nieuw verval van het recht tot sturen van minstens 3 maanden en hoogstens 5 jaar of voorgoed.

Beperkte de rechter het verbod tot een bepaalde categorie? Dan mag je met andere categorieën wel rijden, voor zover je rijbewijs daarvoor geldig is.

## Hoe bereid je je voor op een herstelexamen?

GOCA raadt een regelmatige opfrissing van de verkeersregels aan, ook voor wie al een rijbewijs heeft. Dit helpt:

- Lees de les over [zware overtredingen](https://rijbewijs-b-theorie.be/theorie/zware-overtredingen/) en die over [snelheidsbeperkingen](https://rijbewijs-b-theorie.be/theorie/snelheidsbeperkingen/). Een fout op zo'n vraag kost je 5 punten.
- Werd je veroordeeld voor rijden onder invloed? Lees dan [alcohol, drugs en vermoeidheid](https://rijbewijs-b-theorie.be/theorie/alcohol-drugs-vermoeidheid/).
- Doe het [proefexamen](https://rijbewijs-b-theorie.be/proefexamen/) en oefen daarna per onderwerp met de [gratis tests](https://rijbewijs-b-theorie.be/oefenen/).
- GOCA verwijst voor een kennistest naar [Mijn rijbewijs B](https://rijbewijs-b-theorie.be/mijn-rijbewijs-b/).
- Voor het praktijkexamen lees je hoe [het examen verloopt](https://rijbewijs-b-theorie.be/praktijkexamen/verloop/).

## Veelgestelde vragen over het herstelexamen

**Wat is een herstelexamen voor je rijbewijs?**

Een herstelexamen is een theorie- en/of praktijkexamen dat een rechter oplegt nadat je het recht om te sturen verloor. Je moet het halen voor je je rijbewijs weer mag ophalen. Soms legt de rechter ook een geneeskundig of psychologisch onderzoek op.

**Wie beslist of je een herstelexamen moet afleggen?**

De rechter. Hij koppelt het herstelexamen aan het verval van het recht tot sturen, in je vonnis. In sommige gevallen moet hij dat doen, bijvoorbeeld als je je rijbewijs B minder dan twee jaar hebt en een overtreding begaat die tot een rijverbod kan leiden (behalve bij een overtreding van de tweede graad).

**Wat kost een herstelexamen?**

Vlaanderen.be noemt 416 euro als kostprijs voor de herstelonderzoeken. In het GOCA-tarief van 2026 staat geen apart tarief voor een herstelexamen. Het toont wel 19 euro voor het theorie-examen B en 51 euro voor het praktijkexamen B. Of die bedragen ook voor jouw herstelexamen gelden, vraag je best aan je examencentrum.

**Is een herstelexamen moeilijker dan een gewoon examen?**

Het verloop is hetzelfde als bij een gewoon examen. Toch slaagde in 2022 maar 36,64 % van de kandidaten voor het theoretisch herstelexamen B bij de eerste poging. Bij alle kandidaten was dat 49,42 %. GOCA vermoedt dat ervaren bestuurders denken dat hun kennis nog volstaat. Fris je kennis dus gericht op voor je gaat.

**Mag je rijden voor je herstelexamen geslaagd is?**

Nee. Je rijbewijs blijft bij de griffie tot je rijverbod voorbij is en je alle opgelegde examens en onderzoeken hebt gehaald. Rij je toch met een voertuig van de categorie uit de beslissing, dan riskeer je een nieuw rijverbod van minstens 3 maanden.

**Frisse kennis nodig voor je herstelexamen?** Begin met de lessen en doe daarna het proefexamen.

[Naar de lessen](https://rijbewijs-b-theorie.be/theorie/) [Proefexamen doen](https://rijbewijs-b-theorie.be/proefexamen/)

## Bronnen en controle

De regels over het rijverbod en de herstelvoorwaarden komen uit de onderstaande officiële bronnen, bewaard op 21 oktober 2026. De cijfers over de herstelexamens zijn van GOCA en gaan over 2022.

1. [Wegverkeerswet van 16 maart 1968 (Codex Vlaanderen)](https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1009628). Verval van het recht tot sturen, herstelvoorwaarden, verplichte gevallen, onmiddellijke intrekking; versie vanaf 1 september 2026.
2. [Wegverkeerswet van 16 maart 1968 (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/1968/03/16/1968031601/justel). Controle van de tekst van artikel 38 in de federale consolidatie; tekstbijwerking tot 8 juni 2026.
3. [Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998, Vlaamse versie (Codex Vlaanderen)](https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1025982). Bewaring van het rijbewijs, doorgifte aan het examencentrum, oproep, uitslag, teruggave, onderricht (artikel 15, 69, 72 en 73).
4. [Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998 (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/1998/03/23/1998014078/justel). Controle van artikel 69 in de federale consolidatie.
5. [Vlaanderen.be: Rijbewijs B aanvragen of vernieuwen](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/rijbewijs-b-aanvragen-of-vernieuwen). Rijverbod, inleveren bij de griffie, herstelonderzoeken, kostprijs en contact.
6. [Vlaanderen.be: Strengere straffen voor beginnende chauffeurs](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/strengere-straffen-voor-beginnende-chauffeurs). Rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar en examen voor bestuurders met minder dan 2 jaar rijbewijs.
7. [Vlaanderen.be: Theorie-examen voor rijbewijs B](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/theorie-examen-voor-rijbewijs-b). Verloop en puntentelling van het theorie-examen.
8. [GOCA Vlaanderen: Herstelexamens voor het rijbewijs, cijfers 2022](https://www.gocavlaanderen.be/news-item/herstelexamens-voor-het-rijbewijs-cijfers-2022). Aantal herstelexamens en slaagpercentages in 2022.
9. [GOCA Vlaanderen: Het rijbewijsexamen, Doc. 130 (theorie-examen)](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6a842f609086c9b4e5a61a7b_Doc%20130-KAN_V.pdf). Het theoretisch herstelexamen verloopt identiek aan het gewone theorie-examen.
10. [GOCA Vlaanderen: Cat. B Praktijkexamen, Doc. 133](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6a843501c512859815a1c8a7_Doc%20133-ABN_V.pdf). Het praktisch herstelexamen B verloopt identiek aan het gewone praktijkexamen.
11. [GOCA Vlaanderen: tarieven voor de examencentra vanaf 1 januari 2026](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6954e72ec4002f322a296b98_Tarief%2020260101%20-%20FM860RBMOW-H.pdf). Tarieven van 2026: geen apart tarief voor een herstelexamen.

## Geciteerde bronnen

- [GOCA Vlaanderen: tarieven voor de examencentra vanaf 1 januari 2026](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6954e72ec4002f322a296b98_Tarief%2020260101%20-%20FM860RBMOW-H.pdf)
- [GOCA Vlaanderen: Het rijbewijsexamen, Doc. 130 (theorie-examen)](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6a842f609086c9b4e5a61a7b_Doc%20130-KAN_V.pdf)
- [GOCA Vlaanderen: Cat. B Praktijkexamen, Doc. 133](https://cdn.prod.website-files.com/604a00a4df74a7000318621d/6a843501c512859815a1c8a7_Doc%20133-ABN_V.pdf)
- [Wegverkeerswet van 16 maart 1968 (Codex Vlaanderen)](https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1009628)
- [Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998, Vlaamse versie (Codex Vlaanderen)](https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1025982)
- [Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998 (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/1998/03/23/1998014078/justel)
- [Wegverkeerswet van 16 maart 1968 (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/1968/03/16/1968031601/justel)
- [GOCA Vlaanderen: Herstelexamens voor het rijbewijs, cijfers 2022](https://www.gocavlaanderen.be/news-item/herstelexamens-voor-het-rijbewijs-cijfers-2022)
- [Vlaanderen.be: Rijbewijs B aanvragen of vernieuwen](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/rijbewijs-b-aanvragen-of-vernieuwen)
- [Vlaanderen.be: Strengere straffen voor beginnende chauffeurs](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/strengere-straffen-voor-beginnende-chauffeurs)
- [Vlaanderen.be: Theorie-examen voor rijbewijs B](https://www.vlaanderen.be/mobiliteit-en-openbare-werken/auto-en-motor/rijbewijzen-en-rijopleiding/rijbewijs-b-voor-auto/theorie-examen-voor-rijbewijs-b)

---

Bron: [Herstelexamen voor je rijbewijs: wanneer legt de rechter het op? · Rijbewijs B Theorie](https://rijbewijs-b-theorie.be/herstelexamen/). Uitgegeven door Permis Online SRL. De officiële regels staan in de geciteerde teksten; de uitleg is die van Rijbewijs B Theorie.