Speciale zitting theorie-examen: wanneer kom je in aanmerking?

Wat is een speciale of vertraagde zitting?

De wet gebruikt de naam speciale zitting. Vlaanderen.be noemt het examen met extra antwoordtijd een vertraagd theorie-examen. GOCA bespreekt dat examen in zijn brochure onder speciale zittingen, samen met de ondersteuning voor dove en slechthorende kandidaten.

Voor een vertraagde zitting leest een examinator de vragen voor. Je krijgt meer tijd om te antwoorden. Zo beschrijven Vlaanderen.be en GOCA, brochure van 18 augustus 2026 de aanpassing. Ze noemen daarbij geen vast aantal extra seconden.

Verwar een vertraagde zitting ook niet met audiovertaling. Daarbij hoor je de vragen en antwoordmogelijkheden eerst in het Nederlands, daarna in het Frans, Duits of Engels. Dat is een andere voorziening voor wie het Nederlands niet machtig is.

Wanneer kun je een vertraagde zitting aanvragen?

Er zijn twee toegangswegen: een passend attest voor je leer- of leesproblemen, of minstens vijf mislukte theorie-examens. (De wettekst omschrijft de eerste groep als kandidaten met een ontoereikend mentaal of intellectueel vermogen of een ontoereikende graad van alfabetisme; Vlaanderen.be noemt als voorbeelden dyslexie en analfabetisme.) De voorwaarden staan in artikel 32, § 5 van het rijbewijsbesluit, Vlaamse versie van 21 oktober 2026. Vlaanderen.be legt uit welke documenten je daarvoor nodig hebt.

Alleen zenuwen hebben of graag meer tijd krijgen is in deze bronnen geen afzonderlijke toegangsvoorwaarde. Ondervind je een andere beperking, bespreek dan concreet wat moeilijk loopt. Artikel 32, § 3 voorziet ook in redelijke aanpassingen door het examencentrum, zonder daarmee elke gewenste aanpassing automatisch toe te kennen.

Welk attest heb je nodig bij dyslexie of leesproblemen?

Volgens de officiële aanvraagvoorwaarden kan het getuigschrift of attest afkomstig zijn van:

• een centrum voor leerlingenbegeleiding, het CLB;
• een centrum voor beroepsoriëntering;
• een instituut voor buitengewoon onderwijs;
• een centrum voor observatie of begeleiding;
• een OCMW.

Het attest moet vermelden dat je volgens artikel 32, § 5 van het Koninklijk Besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs in aanmerking komt voor een vertraagde zitting. Geef die verwijzing door aan de instantie die het attest opstelt.

Heb je al een verslag over dyslexie? Vraag het examencentrum of dat document volstaat. Ga er niet van uit dat elk medisch verslag of elk schooldocument automatisch het vereiste attest vervangt. Laat vooral nakijken wie het uitreikte en wat erin staat.

Voorbeeld: je volgt les in Leuven, hebt dyslexie en wilt je eerste theorie-examen plannen. Bespreek het attest met je CLB en vraag het examencentrum hoe je een vertraagde zitting reserveert. Boek pas wanneer duidelijk is welke afspraak en documenten je nodig hebt.

Wat als je al vijf keer niet geslaagd bent?

Na minstens vijf mislukte theorie-examens kun je zelf een speciale zitting aanvragen. Vlaanderen.be zegt uitdrukkelijk dat je daarvoor geen getuigschrift of attest nodig hebt. Dat gaat over het attest voor de vertraagde zitting, niet over je identiteitsdocument.

De overstap gebeurt op jouw verzoek. Geef bij je aanvraag aan dat je minstens vijf keer niet geslaagd bent en daarom een vertraagde zitting wilt. Vraag hoe het centrum je eerdere deelnames controleert, zeker als je van centrum verandert.

Voorbeeld: je vijfde poging is mislukt en je wilt opnieuw deelnemen in Gent. Je hoeft voor deze toegangsweg geen dyslexieattest te zoeken. Neem eerst contact op met het centrum voor de aangepaste afspraak.

Ben je pas twee keer niet geslaagd? Dan geeft het aantal pogingen alleen nog geen toegang via deze regeling. Je kunt wel in aanmerking komen via een passend attest. De gewone stappen na een mislukte poging staan op theorie-examen niet geslaagd.

Moet je nog twaalf uur theorieles volgen?

De gewone regel voor rijbewijs B: na twee opeenvolgende mislukte theorie-examens heb je voor een nieuwe deelname een getuigschrift van de rijschool nodig. Het gaat om twaalf uur theorieonderricht. Maar voor bepaalde kandidaten bestaan uitzonderingen.

Artikel 32, § 6 verwijst daarvoor naar de kandidaten van de speciale zitting. De GOCA-brochure, pagina 4 verduidelijkt de voorwaarden:

• Je toont de bedoelde leer- of leesproblemen aan met een passend attest en neemt deel aan een speciale zitting.
• Je bent minstens vijf keer niet geslaagd en neemt deel aan een speciale zitting. (GOCA schrijft op pagina 4 "opeenvolgend"; de wettekst en Vlaanderen.be zeggen alleen "vijf keer niet geslaagd". Vraag je examencentrum hoe het je pogingen telt.)
• Je hebt een attest van een keel-, neus- en oorarts dat bevestigt dat je door je gehoorhandicap de theorielessen niet in normale omstandigheden kunt volgen.

De regel na vijf mislukkingen betekent ook niet dat je de verplichte lessen na je tweede mislukking zomaar mag overslaan. Op dat moment moet je al aan een vrijstellingsvoorwaarde voldoen. Laat dat vóór je volgende inschrijving uitklaren.

Welke ondersteuning is er als je doof of slechthorend bent?

Je kunt het theorie-examen afleggen met een tolk Vlaamse Gebarentaal of een dove tolk. De GOCA-brochure van 18 augustus 2026 beschrijft daarvoor een eigen regeling. Je hoeft voor die ondersteuning niet eerst vijf keer te zakken.

Volgens GOCA, pagina 6 moet de tolk op de lijst van het CAB staan en een Tolkenpas hebben. Het examencentrum kiest en vergoedt de tolk. Gebruik je tolkuren, dan gebeurt de keuze en vergoeding via het CAB.

Regel de ondersteuning dus vooraf met het centrum. Een familielid meenemen dat gebarentaal kent, is niet hetzelfde als de beschreven tolkenregeling. Leg uit welke communicatie je nodig hebt en laat bevestigen hoe de afspraak wordt georganiseerd.

De vertraagde zitting en tolkenbijstand zijn verschillende voorzieningen. Heb je naast een gehoorhandicap ook leesproblemen, bespreek beide. Ga niet zonder bevestiging uit van een combinatie van aanpassingen.

Hoe maak je de afspraak en wat neem je mee?

Aangepaste theorie-examens vinden altijd op afspraak plaats. Neem op tijd contact op met je gekozen centrum. De praktische route kan verschillen; begin bij het overzicht van examencentra.

1. Omschrijf je aanvraag. Vermeld een vertraagde zitting met attest, een aanvraag na minstens vijf mislukkingen of ondersteuning bij een gehoorhandicap.
2. Laat je documenten controleren. Vraag welk attest nodig is en hoe je dat vooraf of op de examendag moet bezorgen.
3. Vraag naar het verloop. Bespreek de antwoordtijd, de manier van voorlezen en eventuele tolkenbijstand.
4. Bevestig de juiste afspraak. Controleer dat de reservering voor de afgesproken aanpassing geldt.
5. Leg je documenten klaar. Neem je identiteitsdocument en de voor jouw situatie vereiste attesten mee.

Voor je identiteitskaart wordt geen kopie aanvaard. Bij verlies of diefstal vermeldt Vlaanderen.be het officiële aangiftebewijs; heb je geen Belgische identiteitskaart, dan vermeldt de pagina de vreemdelingenkaart. Controleer vooraf met het centrum welk document je moet tonen.

Gebruik je geen vrijstelling en moet je een rijschoolgetuigschrift voorleggen, neem dat dan ook mee. Meer uitleg over reserveren staat bij een afspraak maken voor het theorie-examen.

Wat betaal je en hoe bereid je je voor?

Volgens Vlaanderen.be, bronkopie van 21 oktober 2026, betaal je voor het vertraagde theorie-examen 19 euro. Dat is volgens die pagina hetzelfde bedrag als voor een gewoon theorie-examen. Het GOCA-tarief van 1 januari 2026 vermeldt echter ook een "aanvullende retributie voor een theorie-examen in vertraagde zitting" van 115 euro (btw inbegrepen). De twee officiële bronnen spreken elkaar hier tegen. Vraag dus aan je examencentrum welk bedrag je betaalt vóór je boekt.

Voor audiovertaling vermeldt dezelfde bron een afzonderlijke toeslag van 43 euro. Reken die niet automatisch bij een vertraagde zitting. De tolkenbijstand voor dove of slechthorende kandidaten volgt de hierboven beschreven regeling.

Voor rijbewijs B bestaat het theorie-examen uit 50 meerkeuzevragen en moet je minstens 41 op 50 behalen. Een fout antwoord of onbeantwoorde vraag kost één punt. Een fout antwoord over een overtreding van de derde of vierde graad of de toegelaten maximumsnelheid kost vijf punten.

Werk tijdens je voorbereiding aan wat je nog niet begrijpt. Kun je bijvoorbeeld moeilijk bepalen wie eerst mag rijden, neem dan de les voorrangsregels door. Twijfel je over de toegelaten snelheid, gebruik dan de les snelheidsbeperkingen.

Een bruikbare oefening: leg na een vraag in je eigen woorden uit waarom het antwoord klopt. Lukt dat niet, lees de uitleg opnieuw. Zo controleer je of je de regel begrijpt voordat je verder oefent.