Praktijkexamen rijbewijs B: onderdelen, duur en prijs

Wanneer mag je het praktijkexamen afleggen?

Je mag het praktijkexamen afleggen vanaf 18 jaar. Je moet minder dan drie jaar geleden geslaagd zijn voor je theorie-examen, tenzij je een wettelijke vrijstelling hebt. Controleer de slaagdatum op de achterkant van je voorlopig rijbewijs.

Voor de gewone opleiding met een voorlopig rijbewijs met of zonder begeleider geldt een oefenperiode van minstens vijf maanden. Heb je een voorlopig rijbewijs M12, het voorlopig rijbewijs van twaalf maanden? Dan geldt de verplichte oefenperiode van vijf maanden niet.

Zijn je vijf maanden voorbij, maar is je theorie intussen vervallen? Dan moet je eerst opnieuw slagen voor de theorie. De twee termijnen staan los van elkaar. Je vindt de toegangsvoorwaarden in de Vlaamse rijbewijsregels en op Vlaanderen.be.

Controleer het vormingsmoment apart

Bij een voorlopig rijbewijs met begeleider van 36 of 12 maanden, afgegeven vanaf 1 maart 2024, moet je begeleider in principe het verplichte vormingsmoment hebben gevolgd. Dat moet normaal minstens vijf maanden vóór je praktijkexamen gebeurd zijn.

Heb je twee begeleiders? Dan moeten beiden de opleiding volgen, maar minstens één moet aan de termijn van vijf maanden voldoen. Voor begeleiders bij een voorlopig rijbewijs van twaalf maanden geldt die termijn niet. Dat geldt ook bij een omwisseling van een voorlopig rijbewijs zonder begeleider naar een voorlopig rijbewijs met begeleider.

Hoe boek je het examen en wat kost het?

Met je eigen auto en begeleider maak je zelf een afspraak bij een examencentrum. Vlaanderen.be raadt aan dat minstens zes weken vooraf te doen. Dat is een planningsadvies, geen garantie dat er dan een plaats beschikbaar is. Ga je met een erkende rijschool, dan regelt de rijschool de afspraak.

Het bedrag van 51 euro is het examengeld, niet je volledige opleidingsbudget. Vraag vooraf of de prijs van je rijschool de examenafspraak, de auto en eventuele lessen omvat. Bron: officieel kostenoverzicht voor rijbewijs B.

Kun je niet komen? Verwittig het centrum tijdig. Volgens de GOCA-brochure betaal je bij je volgende afspraak een retributiebijslag van 32 euro (tarief 2026) als je wegblijft zonder minstens twee volledige werkdagen vooraf te verwittigen. Zaterdag telt daarbij niet mee. Die bijslag kan ook volgen als je documenten of je examenauto niet in orde zijn. Bij overmacht kun je het examencentrum om terugbetaling of vrijstelling vragen. Kijk bij het boeken na hoe je centrum een annulering verwerkt.

Welke documenten en welke auto heb je nodig?

Maak een map voor jezelf, je begeleider en de auto. Controleer niet alleen of een document aanwezig is, maar ook of het nog geldig is. De officiële documentenlijst maakt dat onderscheid.

Is je voorlopig rijbewijs verlopen? Dan geldt een andere procedure. Je hebt een stageattest van je gemeente nodig en een getuigschrift van zes uur praktijkles, gevolgd na het verstrijken van je voorlopig rijbewijs. Je legt het examen dan af met de rijschool. Laat je dossier vóór het boeken controleren.

Controleer de auto vóór de examendag

Bij een eigen examenauto moet het L-teken achteraan duidelijk zichtbaar zijn. Heb je een voorlopig rijbewijs van 36 of 12 maanden? Dan moet de examenauto ook een tweede achteruitkijkspiegel binnenin hebben, voor je begeleider. Het spiegeltje in de zonneklep telt niet. Met een voorlopig rijbewijs zonder begeleider is die extra spiegel niet verplicht. De auto moet technisch en administratief in orde en voldoende proper zijn.

Test alle remlichten, ook het derde remlicht als je auto dat heeft. Met een defect remlicht wordt de auto niet toegelaten tot de proef op de openbare weg. Originele parkeersensoren en camera's mogen helpen, maar automatisch parkeren is niet toegestaan. Bron: voorwaarden voor het examenvoertuig.

Heb je een voorlopig rijbewijs zonder begeleider en gebruik je je eigen auto? Ook dan zit tijdens het examen een begeleidende persoon naast je die aan de voorwaarden voldoet. Je legt de rit dus niet alleen met de examinator af. Dat staat op de GOCA-pagina voor categorie B.

Hoe verloopt het examen en hoelang duurt het?

Het examen heeft twee onderdelen: de GOCA-Risk Perception Test en de proef op de openbare weg. GOCA vermeldt ongeveer 40 minuten voor de proef op de openbare weg. Daarin zitten de controles, de manoeuvres en het zelfstandig rijden.

Die 40 minuten zijn dus niet de totale tijd die je in het examencentrum doorbrengt. De computerproef en de administratieve afhandeling komen erbij. Volg de aankomsttijd en instructies van je centrum. Bron: GOCA, categorie B.

1. Je meldt je aan. Het centrum controleert je documenten en je auto. Ontbreekt er een document of is de auto niet in orde, dan gaat het examen niet door: je krijgt je inschrijvingsgeld niet terug, maar het telt niet als mislukte poging. Beide onderdelen leg je af in hetzelfde examencentrum.
2. Je legt de gevaarherkenningstest af. Volgens de GOCA-toelichting kan dat vóór of na de rit.
3. Je toont dat je de auto kent. Je legt instellingen uit en voert controles uit.
4. Je rijdt op de openbare weg. Je krijgt routeaanwijzingen, voert twee manoeuvres uit en rijdt ook zelfstandig met gps en wegwijzers.
5. Je krijgt je resultaat. Dat volgt nadat je beide examenonderdelen hebt afgelegd.

Deze opbouw staat in de examenbrochure en de uitgebreide GOCA-toelichting. Je begeleider mag tijdens de rit geen tips, tekens of aanvullende aanwijzingen geven.

Wat moet je doen bij de gevaarherkenningstest?

Je bekijkt verkeersfilmpjes vanuit het standpunt van een bestuurder. Je ziet ook de spiegels en informatie uit de auto. Let op mogelijke gevaren voor, naast en achter je. Na het filmpje duid je aan wat je hebt gezien.

Je begint met twee oefenvragen. Daarna volgen vijf examenvragen. Elke vraag heeft vier antwoordmogelijkheden, waarvan er minstens één en maximaal drie juist zijn. Je kunt dus meerdere antwoorden moeten aankruisen.

Volgens de GOCA-brochure krijg je één punt per juist aangeduid antwoord. Een fout aangeduid antwoord kost één punt. Een juist antwoord dat je niet aanduidt, levert geen punt op.

Oefen het verdelen van je aandacht. Tijdens een oefenrit kun je achteraf met je begeleider bespreken welke situaties extra aandacht vroegen. De les defensief rijden helpt je om die observaties te ordenen.

Welke voorafgaande controles krijg je?

Je toont dat je veilig kunt vertrekken en de bediening kent. GOCA onderscheidt voorzorgen, instellingen en controles. De voorzorgen bij het uitstappen kunnen tijdens een parkeermanoeuvre aan bod komen. Niet alles gebeurt dus vóór de eerste meter van je rit.

• Instellingen: leg uit hoe je je zitplaats en spiegels instelt. Zorg dat je hoofdsteun en veiligheidsgordel goed staan.
• Vaste controles: gebruik de ontwaseming, achterruitverwarming, lichten, claxon, richtingaanwijzers en remlichten wanneer de examinator dat vraagt.
• Een gelote controle: bijvoorbeeld bandenslijtage, bandenspanning of het reservoir voor ruitensproeiervloeistof. Tot en met 30 november 2026 kan de computer ook een controle van het oliepeil, de remvloeistof of de koelvloeistof kiezen. Volgens GOCA verdwijnen die drie controles vanaf 1 december 2026. De controle van het reservoir voor de ruitensproeiervloeistof blijft.
• Voorzorgen: beveilig de geparkeerde auto en kijk goed uit wanneer je uitstapt en opnieuw instapt.

Bron: GOCA, onderdelen 3.1.1 tot en met 3.1.3. Oefen met de auto waarmee je examen doet. Laat je begeleider bijvoorbeeld een bediening noemen en toon ze zonder te zoeken. Voor de achterliggende voertuigkennis kun je de les onderhoud en technische keuring herhalen.

Welke twee manoeuvres krijg je uit de zes?

De computer kiest één manoeuvre uit elke groep. Oefen dus meer dan alleen rechts parkeren. Als de verkeerssituatie een gekozen manoeuvre niet toelaat, kan de examinator een ander vragen. Bron: GOCA, manoeuvres.

Je toont dat je de auto bij lage snelheid beheerst en het verkeer blijft volgen. De eindpositie is maar een deel van de opdracht. Rondom kijken, andere weggebruikers opmerken en veilig terug vertrekken tellen ook mee.

Volgens de GOCA-beoordelingsuitleg ben je onmiddellijk niet geslaagd als je tijdens een manoeuvre op het trottoir of fietspad rijdt, een ander voertuig of een vaste hindernis raakt, of de controle over je auto verliest.

Oefenvoorbeeld: je parkeert in een straat in Leuven. Bespreek na afloop niet alleen of de auto recht staat. Vraag je begeleider ook of je het verkeer bleef bekijken en of je veilig opnieuw vertrok. Twijfel je waar parkeren mag? Herhaal de les stilstaan en parkeren.

Hoe werkt zelfstandig rijden met gps?

Tijdens de rit rijd je 10 tot 15 minuten zelfstandig met gps en wegwijzers. Dat hoeft geen aaneengesloten blok te zijn. De examinator kan het onderdeel onderbreken en later hervatten. Je moet tegelijk navigeren, de auto bedienen en het verkeer volgen.

Je mag een eigen gps of navigatie-app gebruiken. Zorg voor een correcte houder en een werkend toestel. Heb je geen geschikt toestel, dan stelt de examinator volgens de GOCA-brochure een gps ter beschikking.

De gps staat in het Nederlands. Geluid is niet verplicht. De verkeersregels blijven voorgaan op een routeaanwijzing. De examinator kan de route overnemen als dat nodig is. Bron: GOCA, zelfstandig rijden.

Hoeveel fouten mag je maken?

Er bestaat geen eenvoudige teller waarmee elke fout hetzelfde weegt. GOCA beoordeelt dertien rubrieken als ‘goed’, ‘voorbehoud’, ‘onvoldoende’ of ‘slecht’. Daaronder vallen bijvoorbeeld plaats op de openbare weg, voorrang, snelheid en verkeersinzicht, defensief rijden, zelfstandig rijden, manoeuvres en gevaarherkenning.

Volgens de officiële beoordelingsuitleg ben je niet geslaagd bij:

• één rubriek met ‘slecht’;
• twee rubrieken met ‘onvoldoende’;
• één rubriek met ‘onvoldoende’ en twee met ‘voorbehoud’;
• vier rubrieken met ‘voorbehoud’;
• rijgedrag dat de veiligheid van het examenvoertuig, de inzittenden of andere weggebruikers rechtstreeks in gevaar brengt.

Je voorbereiding moet daarom verder gaan dan manoeuvres herhalen. Laat je begeleider ook letten op je observatie, je plaats op de weg en je beslissingen. Gebruik de lessen over voorrang en snelheidsbeperkingen als je merkt dat je tijdens het rijden over een regel twijfelt.

Wat gebeurt er na je resultaat?

Je bent geslaagd

Je krijgt het formulier ‘Aanvraag om een rijbewijs’. Daarmee vraag je je rijbewijs aan bij je gemeente. Het formulier is drie jaar geldig, maar is zelf geen rijbewijs. Je mag het dus niet gebruiken alsof je je definitieve rijbewijs al hebt.

Je bent niet geslaagd

Je kunt opnieuw examen afleggen, maar niet op dezelfde dag. Je legt zowel de gevaarherkenningstest als de proef op de openbare weg opnieuw af. Na twee opeenvolgende mislukte pogingen moet je minstens zes uur praktijkles volgen bij een erkende rijschool.

Na nog eens twee opeenvolgende mislukte pogingen geldt die lesverplichting opnieuw. Neem het getuigschrift mee naar je volgende examen. Bron: Vlaanderen.be en de Vlaamse regel over herkansingen.

Vraag uitleg over de rubrieken waarop je onvoldoende scoorde. Ben je het niet eens met de beoordeling, bespreek dat eerst met de hoofdexaminator en daarna eventueel met de directie. Voor formeel beroep vermeldt Vlaanderen.be een termijn van vijftien dagen. Volg daarvoor de officiële beroepsprocedure.