Soorten verkeersborden in Vlaanderen: 6 categorieën

Dit is de basis van alle signalisatie. Welke soorten verkeerstekens zijn er, in welke zes groepen zitten de verkeersborden en wat doet dat kleine bord onder een groot bord?

Welke soorten verkeerstekens zijn er?

Op de weg krijg je regels en aanwijzingen op drie manieren. Een verkeersbord staat langs de weg of hangt erboven, een verkeerslicht wisselt van kleur en een wegmarkering ligt op het wegdek zelf.

Je moet ze alle drie opvolgen, zolang ze de voorgeschreven vorm hebben, goed zichtbaar zijn en volgens het reglement zijn aangebracht.

Er is ook een vaste rangorde:

1. eerst de bevelen van een bevoegd persoon, bijvoorbeeld een politieagent die het verkeer regelt;
2. dan de verkeerstekens: lichten, borden en markeringen;
3. pas daarna de gewone verkeersregels, zoals de voorrang van rechts.

Wat betekenen oranje strepen bij wegenwerken?

Bij wegenwerken wordt het verkeer soms geleid door voorlopige markeringen. Dat zijn oranje doorlopende of onderbroken strepen, of oranje spijkers in het wegdek. Ze betekenen hetzelfde als de gewone doorlopende en onderbroken strepen.

Wie de werken uitvoert, moet ze zelf signaleren. Zodra de werken af zijn, moet die persoon de verkeerstekens ook weer wegnemen.

Geldt een bord boven een rijstrook voor de hele weg?

Op een brede weg met meerdere rijstroken naast elkaar hangt soms een bord boven één rijstrook. Stel: boven de rechterrijstrook van een weg in Antwerpen hangt een bord met een lagere maximumsnelheid. Die snelheid geldt dan alleen voor wie op die rijstrook rijdt.

Denk aan een rode kaart in het voetbal: die geldt voor één speler, niet voor de hele ploeg. Een bord boven een rijstrook werkt net zo. Het geldt voor die ene rijstrook en niet voor de rijstroken ernaast.

Wat is een onderbord?

Meestal staat er een wit opschrift of symbool op een blauwe achtergrond. Voor fietsen, voortbewegingstoestellen en tweewielige bromfietsen is het anders: zwarte opschriften en symbolen op een witte achtergrond.

Een onderbord kan ook een afstand of een lengte aangeven. Zo toont het ongeveer de afstand waarop een verbod begint, of hoe lang een gevaarlijk stuk van de weg is. Een onderbord hangt dus nooit alleen: het hoort altijd bij het verkeersbord erboven.

Welke zes categorieën verkeersborden zijn er?

De verkeersborden zijn ingedeeld in zes categorieën, en elke categorie heeft haar eigen taak:

1. Gevaarsborden waarschuwen voor een gevaar, zoals een gevaarlijke bocht, een steile helling, de doortocht van vee of werken op de weg.
2. Voorrangsborden (officieel: verkeersborden betreffende de voorrang) zeggen wie eerst mag: voorrang verlenen, stoppen en voorrang verlenen (het stopbord), het kruispunt waar de voorrang van rechts geldt of een smalle doorgang.
3. Verbodsborden verbieden iets, zoals de maximumsnelheid, het inhaalverbod of de verboden richting.
4. Gebodsborden leggen iets op, zoals een verplichte richting, verplicht rondgaand verkeer op een rotonde of een verplicht fietspad.
5. Borden voor stilstaan en parkeren (officieel: verkeersborden betreffende het stilstaan en parkeren) regelen waar je mag of niet mag stilstaan en parkeren, bijvoorbeeld met een parkeerverbod.
6. Aanwijzingsborden geven aanwijzingen over de weg, de richting en zones, zoals het begin van een bebouwde kom, een wegwijzer, een rijstrook voor autobussen of een oversteekplaats voor voetgangers.

Let op: de naam oversteekplaats voor voetgangers hoort bij twee borden uit twee categorieën, een gevaarsbord (een driehoek) en een aanwijzingsbord. Kijk dus naar de vorm en de kleur, niet alleen naar de naam.

Verkeersborden zijn een vast onderdeel van de leerstof van het theorie-examen. GOCA Vlaanderen, de federatie van de erkende bedrijven voor autokeuring en rijbewijsexamens, meldde in januari 2024 (met cijfers over 2023) dat kandidaten onder meer moeite hadden met de verkeersborden voor voetgangers en met de aanwijzingsborden bij tunnels en vluchthavens. Oefen die dus extra.

Waar staan de verkeersborden langs de weg?

Gevaarsborden, voorrangsborden en verbodsborden staan rechts van de weg. Laat de situatie ter plaatse dat niet toe, dan mogen gevaarsborden en verbodsborden boven de rijbaan hangen. Een voorrangsbord mag boven de rijbaan of links herhaald worden. Gebodsborden staan op de plaats waar ze het best zichtbaar zijn.

Een gevaarsbord staat normaal op ongeveer 150 meter van de gevaarlijke plaats. In bijzondere omstandigheden mag het dichterbij of verder staan, en dan toont een onderbord ongeveer de afstand. Een uitzondering zijn de borden overweg voor enkel spoor en overweg voor twee of meer sporen, beter bekend als het Sint-Andrieskruis: die staan vlak bij de overweg zelf.

Hoe herken je de categorie aan vorm en kleur?

Een bord dat je nog nooit zag, kun je vaak toch al inschatten. Kijk eerst naar de vorm, dan naar de kleur en daarna naar het symbool. Zo vind je meestal de categorie, en die zegt al veel over wat het bord van je vraagt.

Houd rekening met deze uitzonderingen:

• De driehoek met het zwarte kruis is geen gevaarsbord. Hij kondigt een kruispunt aan waar de voorrang van rechts geldt.
• Het Sint-Andrieskruis bij een overweg is wel een gevaarsbord, maar geen driehoek.
• De verboden richting is geen wit bord met een rode rand, maar een volledig rode schijf met een witte balk.
• Een rond blauw bord met een rode rand is geen verbodsbord, maar hoort bij stilstaan en parkeren.

Je kent nu de bouwstenen van alle signalisatie: drie soorten verkeerstekens, zes categorieën verkeersborden en het onderbord dat een bord aanvult. De herhaling hieronder zet de kernpunten op kaartjes, en de oefenvragen daarna testen of je bij elk bord meteen weet in welke categorie het hoort.