Praktijkexamen rijbewijs B
Rijbewijs op automaat: wat mag je met code 78?
Leg je het praktijkexamen af met een automaat, dan krijg je een rijbewijs met code 78. Dat rijbewijs is alleen geldig voor voertuigen met een automatische schakeling. Wil je later ook met een handgeschakelde auto rijden, dan moet je een nieuw praktijkexamen afleggen. Omgekeerd mag je na een examen op een handgeschakelde auto met beide soorten rijden.
Nagekeken op , op basis van officiële bronnen die op 21 oktober 2026 zijn bewaard. De cijfers uit het Vlaams Parlement komen uit een antwoord op een schriftelijke vraag van 8 september 2025 en lopen tot 1 september 2025.
Wat is een rijbewijs op automaat?
Het voertuig waarmee je de proef op de openbare weg van je praktijkexamen aflegt, bepaalt wat er op je rijbewijs komt. Doe je die proef met een automaat, dan krijg je een rijbewijs B met de vermelding automatisch of code 78. Dat rijbewijs is alleen geldig voor voertuigen met een automatische schakeling.
Wat telt als automaat? Het gaat om de pedalen. Een voertuig met een koppelingspedaal is handgeschakeld. Alle andere motorvoertuigen hebben een automatische schakeling. GOCA zegt het zo: een voertuig zonder koppelingspedaal telt als een voertuig met automatische schakeling.
Code 78 staat voor: alleen voertuigen met automatische schakeling. De code bestaat niet voor de categorieën AM en G.
Veel kandidaten kiezen voor een automaat. In een overzicht van 25 september 2026 schrijft GOCA dat in de voorbije zes maanden meer dan één op vijf praktijkexamens met de auto (21,63 %) op een automatische wagen werd afgelegd.
Wat mag je met code 78 en wat niet?
Met code 78 mag je alleen rijden met een automaat. Heb je je rijbewijs op een handgeschakelde auto behaald, dan mag je met beide soorten rijden. Omgekeerd werkt het dus niet.
| Je rijbewijs B | Automaat | Handgeschakelde auto |
|---|---|---|
| Behaald op een automaat (code 78) | Ja | Nee |
| Behaald op een handgeschakelde auto | Ja | Ja |
Rij je met code 78 toch in een handgeschakelde auto, dan negeer je een beperking op je rijbewijs. De Wegverkeerswet straft wie een motorvoertuig bestuurt zonder de voorwaarden of beperkingen op het rijbewijs na te leven, ook als die in de vorm van een code staan.
Kijk vóór je instapt of er een koppelingspedaal in de auto zit. Heeft hij er een, dan is hij handgeschakeld en mag je er met code 78 niet mee rijden.
Tijdens je oefenperiode met een voorlopig rijbewijs mag je wel in beide soorten oefenen. De code komt pas op je rijbewijs als je je praktijkexamen op een automaat aflegt. Meer daarover lees je bij het voorlopig rijbewijs.
Hoe verloopt het praktijkexamen op een automaat?
Het praktijkexamen B bestaat uit de GOCA-Risk Perception Test en een proef op de openbare weg. Dat geldt ook als je met een automaat rijdt. Lees hoe het praktijkexamen verloopt en wat de risicoperceptietest inhoudt.
Rij je met een automaat, dan verwacht de examinator dat je bij het remmen je rechtervoet van het gaspedaal haalt en met diezelfde voet het rempedaal bedient. Je linkervoet gebruik je niet. Verlaat je het voertuig zonder de parkeerrem op te zetten of zonder het in de stand P te zetten, dan ben je niet geslaagd.
Het GOCA-tarief van 2026 noemt voor het praktijkexamen categorie B een tarief van 51 euro. Een apart tarief voor een automaat staat er niet in. Wil je meer over de prijs en het maken van een afspraak weten, lees dan praktijkexamen: afspraak maken.
Is slagen op een automaat gemakkelijker?
Het Vlaams Parlement publiceerde antwoorden van minister Annick De Ridder met slaagpercentages per type versnellingsbak. Het gaat om de eerste praktijkexamens B van 1 januari 2018 tot en met 31 december 2024.
| Voertuig | Percentage |
|---|---|
| Handgeschakelde auto | 47,1 % |
| Automaat | 44,5 % |
Het gepubliceerde percentage ligt voor een automaat iets lager. De cijfers zeggen niet waarom, en het gaat niet over dezelfde groepen kandidaten. Gebruik ze daarom niet als reden om voor het ene of het andere te kiezen. Meer cijfers staan op de pagina over de slaagcijfers van het praktijkexamen.
Hoe krijg je code 78 weer van je rijbewijs?
Wil je later toch met een handgeschakelde auto rijden? Dan moet je een nieuw praktijkexamen afleggen op een handgeschakelde auto. Je legt de GOCA-Risk Perception Test en de proef op de openbare weg dus opnieuw af.
- Oefen eerst op een handgeschakelde auto. Je volgt minstens 2 uur rijles in een erkende rijschool, of je oefent minstens een maand, steeds met een begeleider naast je, met een voorlopig rijbewijs model 3. Dat voorlopig rijbewijs vraag je aan bij je gemeente.
- Maak een afspraak voor het praktijkexamen. Je doet het examen met een handgeschakeld voertuig.
- Neem je documenten mee. Je hebt je originele rijbewijs B met code 78 nodig. Een attest van verlies wordt niet aanvaard. Ook je Belgische identiteitsdocument en je voorlopig rijbewijs breng je mee. Een paspoort aanvaardt GOCA niet. Volgde je de lessen in een rijschool, breng dan het getuigschrift van die rijschool mee.
Heb je een voorlopig rijbewijs model 3, afgeleverd na 29 februari 2024, en leg je het praktijkexamen af om code 78 op te heffen? Dan hoef je geen begeleidersattest mee te brengen.
Een aparte prijs voor het opheffen van code 78 staat niet in het GOCA-tarief van 2026. Daar kost het praktijkexamen B 51 euro. De prijs van praktijklessen verschilt per rijschool.
Volgde je na je examen op automaat het terugkommoment al? Dan hoef je het niet nog eens te volgen als je later ook het examen op een handgeschakelde auto aflegt.
Kies je een automaat of een handgeschakelde auto?
Je kiest zelf tussen een handgeschakelde auto en een automaat. Leg je het examen af op een handgeschakelde auto, dan mag je later met beide soorten rijden. Leg je het af op een automaat, dan is je rijbewijs beperkt, tot je er met een nieuw praktijkexamen vanaf bent. Denk daarover na voor je je afspraak maakt.
Veelgestelde vragen over het rijbewijs op automaat
Wat betekent code 78 op je rijbewijs?
Code 78 betekent dat je rijbewijs alleen geldig is voor voertuigen met een automatische schakeling. Je krijgt de code als je het praktijkexamen B op een automaat aflegt. Elk voertuig zonder koppelingspedaal telt als een voertuig met automatische schakeling.
Mag je met een rijbewijs op automaat een handgeschakelde auto besturen?
Nee. Met code 78 mag je alleen rijden met voertuigen met een automatische schakeling. Heb je je rijbewijs op een handgeschakelde auto behaald, dan mag je wel met een automaat rijden.
Hoe haal je code 78 van je rijbewijs?
Je volgt minstens 2 uur rijles in een erkende rijschool of oefent minstens een maand, steeds met een begeleider naast je, met een voorlopig rijbewijs model 3. Daarna slaag je voor een nieuw praktijkexamen met een handgeschakelde auto. Je neemt je originele rijbewijs met code 78 mee naar het examen.
Hoeveel praktijkexamens gebeuren er op een automaat?
GOCA schrijft in een overzicht van 25 september 2026 dat in de voorbije zes maanden meer dan één op vijf praktijkexamens met de auto (21,63 %) op een automatische wagen werd afgelegd.
Mag je met een voorlopig rijbewijs in een automaat oefenen?
Ja. Met je voorlopig rijbewijs mag je rijden met voertuigen met een manuele en een automatische versnellingsbak. De code 78 komt pas op je rijbewijs als je het praktijkexamen op een automaat aflegt.
Bereid je praktijkexamen voor. Lees hoe het examen verloopt en wat de examinator verwacht.
Naar het praktijkexamen Naar de lessenBronnen en controle
De regels over code 78 en het examen komen uit de onderstaande officiële bronnen, bewaard op 21 oktober 2026. De percentages over de eerste praktijkexamens zijn gepubliceerd in het antwoord van de minister aan het Vlaams Parlement (vraag 337).
- Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998, Vlaamse versie (Codex Vlaanderen). Definitie van handschakeling en automatische schakeling, geldigheid van code 78, vermelding op het rijbewijs, documenten en voertuig voor het examen om code 78 op te heffen.
- Rijbewijsbesluit van 23 maart 1998 (Justel). Controle van de definities en van het examen voor de opheffing van code 78 in de federale consolidatie.
- Wegverkeerswet van 16 maart 1968 (Codex Vlaanderen). Rijden zonder de voorwaarden of beperkingen van het rijbewijs na te leven is strafbaar (artikel 30).
- Vlaanderen.be: Welke voertuigen mag ik besturen met rijbewijs B (+code 96) en BE?. Wat code 78 betekent en hoe je de beperking opheft.
- Vlaanderen.be: Oefenperiode voorlopig rijbewijs B. Met een voorlopig rijbewijs mag je met manuele en automatische voertuigen rijden.
- Vlaanderen.be: Terugkommoment voor rijbewijs B (auto). Het terugkommoment hoef je niet opnieuw te volgen.
- GOCA Vlaanderen: Cat. B Praktijkexamen, Doc. 133. Beperking tot automatische voertuigen en nieuw examen met handschakeling.
- GOCA Vlaanderen: Het rijbewijsexamen, Doc. 130 (theorie-examen). Code 78 en de definitie van een voertuig met automatische schakeling.
- GOCA Vlaanderen: Op weg naar het rijbewijs B, het praktijkexamen in Vlaanderen toegelicht. Documenten voor het examen en wat de examinator verwacht bij een automaat.
- GOCA Vlaanderen: vragen en antwoorden over het vormingsmoment en de minimumstage. Geen begeleidersattest voor het examen om code 78 op te heffen met een voorlopig rijbewijs model 3.
- GOCA Vlaanderen: Het praktisch rijexamen, wat mag je verwachten, tips en cijfers. Meer dan één op vijf examens (21,63 %) op een automatische wagen.
- GOCA Vlaanderen: tarieven voor de examencentra vanaf 1 januari 2026. Praktijkexamen categorie B: 51 euro.
- Vlaams Parlement: schriftelijke vraag nr. 337 van Sofie Mertens, antwoord van minister Annick De Ridder. Gepubliceerde slaagpercentages van de eerste praktijkexamens B per type versnellingsbak, 2018 tot en met 2024.