Voorrang rotonde en kruispunt: wie mag eerst?

Op een kruispunt moet je snel kunnen beslissen. Twee wegen komen samen, meerdere bestuurders kijken elkaar aan, en er is één vraag: wie mag eerst? Drie situaties komen steeds terug. Een kruispunt zonder een enkel bord. Een groen licht voor een kruispunt dat vol staat. Een rotonde met borden, of een rond kruispunt zonder.

Hieronder zie je hoe je een kruispunt herkent, wanneer je mag oprijden en hoe je een rotonde neemt, met de juiste richtingaanwijzer.

Wat is een kruispunt?

Je hebt geen lichten en geen borden nodig. Zodra twee openbare wegen samenlopen, sta je op een kruispunt, met voorrangsregels.

Staat er niets, dan kijk je naar rechts. De bestuurder die van rechts komt, mag voor jou. Komt er iemand van links, dan verleent die jou voorrang.

Stel: je rijdt in Leuven een rustige zijstraat uit. Rechts komt een auto, links ook. Geen bord, geen licht. Jij laat de auto van rechts voorgaan. De auto van links wacht op jou.

Soms staat er een driehoek met een rode rand en een zwart kruis. Dat bord verandert niets. Het zegt alleen dat hier de voorrang van rechts geldt. Het geeft jou zelf geen voorrang.

Ook zonder dat bord blijft de voorrang van rechts de basis. Het bord zegt alleen: let op, hier is niets anders geregeld.

Wie een kruispunt oprijdt, moet dubbel voorzichtig zijn, ook als jij voorrang hebt. Zo voorkom je een ongeval.

Hoe zien kruispunten eruit?

Kruispunten verschillen door het aantal takken en door de hoek waaronder ze samenkomen. De voorrang verandert daar niet door.

• vier takken die elkaar kruisen, haaks of schuin;
• drie takken, de derde sluit bijna haaks aan op een doorgaande weg: een T-kruispunt;
• drie takken, de derde sluit schuin aan op een doorgaande weg: een Y-kruispunt;
• vijf takken of meer: het kruispunt lijkt op een ster.

In Gent kom je ze alle vier tegen. Een schuin kruispunt van twee lanen, een zijstraat die bijna haaks uitkomt, een schuine aftakking, een plek waar vijf straten samenkomen. Tel eerst de takken. Pas daarna de voorrangsregel toe.

Een T-kruispunt is geen vrije baan voor wie rechtdoor rijdt. Zonder bord verleent ook die bestuurder voorrang aan wie van rechts komt. De weg die het meest rechtdoor loopt, wint niet vanzelf.

Mijn licht is groen, maar het kruispunt zit vol. Rijd ik op?

Regelt een bevoegd persoon of een verkeerslicht het kruispunt, en sta je er al op? Dan mag je het vrijmaken. Je hoeft niet te wachten tot het verkeer openstaat in de richting die je neemt.

Eén uitzondering. Een rood licht aan je rechterkant, op de weg die je gaat volgen, houdt je tegen. Dat licht rijd je niet voorbij.

Zit het kruispunt zo vol dat je er waarschijnlijk zou moeten stoppen, en zo het verkeer dat dwars oversteekt zou hinderen of blokkeren? Dan rijd je niet op. Ook niet als het licht groen is.

Een bevoegd persoon gaat boven de lichten en boven de gewone regels. Je geeft meteen gevolg aan zijn bevel. Je herkent hem aan de kentekens van zijn functie, overdag en 's nachts.

Armen horizontaal uitgestrekt betekenen stoppen voor wie dwars op die armen nadert. Een arm recht omhoog betekent stoppen voor iedereen, behalve voor wie al op het kruispunt staat en het moet vrijmaken.

Waarom geldt de voorrang van rechts niet op een rotonde?

Die borden aan elke ingang draaien de reflex om. Wie wil oprijden, verleent voorrang aan wie al op de rotonde rijdt. Die bestuurders komen van je linkerkant. De borden hebben de voorrang al vastgelegd, dus de voorrang van rechts geldt hier niet.

In de volksmond hoor je ook rondpunt. Officieel heet het alleen een rotonde als die borden er staan.

Voorrang verlenen doe je zo. Je past je snelheid aan en je stopt als dat nodig is. Kijk waar de ander is, hoe snel hij rijdt en hoe ver hij nog is. Pas dan rijd je verder.

Een stopbord is strenger. Je stopt, en daarna verleen je voorrang aan wie op de weg rijdt die je oprijdt. Ook als de rotonde in Brugge op een stille zondag leeg lijkt.

De stopstreep, een doorlopende witte streep haaks op de rand van de rijbaan, toont waar je stopt.

Een rond kruispunt zonder het blauwe bord, en zonder bord voorrang verlenen of stopbord aan de ingangen, is geen rotonde. Het is een gewoon kruispunt. Wie erop rijdt, verleent dan voorrang aan wie van rechts komt oprijden.

Moet ik mijn richtingaanwijzer gebruiken op een rotonde?

Een rotonde oprijden is een bijzondere richtingsverandering. Je hoeft je richtingaanwijzer daarvoor niet te gebruiken. Bij het verlaten van de rotonde moet het wel. Je slaat rechts af, dus je gebruikt de rechter richtingaanwijzer.

Een goede gewoonte: zet je rechter richtingaanwijzer aan zodra je de uitgang vóór de jouwe voorbij bent. Wie in de wachtrij wil oprijden, ziet op tijd wat je doet. Jij vergeet zo niet om je uitgang aan te kondigen.

Op de rotonde hoef je niet zo dicht mogelijk bij de rechterrand te rijden. Je volgt de rijstrook die het best bij je bestemming past, en je houdt je aan de strepen die de rijstroken afbakenen.

Verander je van rijstrook, bijvoorbeeld van de binnenste naar de buitenste om eraf te gaan? Dan kondig je dat op tijd aan. Van rijstrook veranderen is een manoeuvre: je verleent voorrang aan wie al op de rijstrook rijdt die je oprijdt.

Een onderbroken witte streep mag je overschrijden om van rijstrook te veranderen, om links af te slaan, om in te halen of om te keren. Een doorlopende streep mag je niet overschrijden. Zolang de streep onderbroken is, kan je nog wisselen, als je voorrang verleent aan wie er al rijdt.

Voorrang van rechts zonder borden, een groen licht dat geen bevel is, een rotonde die de reflex omdraait: dat zijn de drie sleutels. De herhaling hieronder geeft ze je nog eens als kaartjes. Daarna laat de quiz zien of je het kruispunt snapt.